چوب يكي از مصالح ساختماني است كه يا مستقيماً از درخت به دست ميآيد و يا اينكه از خردهچوبها و چسبهاي مخصوص ، طي فرايندهاي خاص توليد ميشود و در قسمتهاي مختلف ساختمان مانند تير، ستون، خرپا ، نما، داربست ، قالب بندي و كف به مصرف ميرسد.
چوب يكي از قديميترين مصالح ساختماني است . بشر پيش از دستيابي به فلزات و به خصوص آهن ، در مواردي كه مقاومت فشاري حائز اهميت بود از قوس ، و در مواردي كه مقاومت خمشي مهم بود از چوب استفاده ميكرد.
چوب يك بافت سلولزي آلي است كه بخش عمدة آن را تركيبات هيدراتهاي كربن تشكيل ميدهد. درختها با جذب از هوا و نيز آب و مواد معدني از زمين ،اين تركيبات كربوهيدراتي را ساخته ، در بافتهاي خود ذخيره ميكنند.
امروزه با پيدايش جايگزينهاي مناسبي همچون مصالح فلزي و نيز پلاستيكها ، كاربردهاي چوب در ساختمان تا حد قابل توجهي محدود شده است. چوب يكي از مصالح ساختماني گران محسوب شده، داراي معايب ديگري از قبيل پوسيدگي ، كفك زدگي ، خورده شدن توسط موريانه و … نيز ميباشد؛ ولي هنوز هم در صنعت ساختمان به علت داشتن برخي امتيازات به كار ميرود.
امتيازات چوب
ـ كار كردن با چوب ساده است؛ بريدن، سوراخ نمودن ، ميخ كردن و چسباندن آن راحت ميباشد.
ـ چوب يك مصالح ساختماني سبك ميباشد.
ـ به علت داشتن زيبايي هنري آن ، كاربردهاي تزئيني فراواني دارد. (همانند روكشهاي دروني ، سقفهاي چوبي، پاركت كف و … .)
ـ چوب يك عايق حرارتي مناسب ميباشد. چوب علاوه بركاربرد در صنعت ساختمان، در پارچه بافي، مبل سازي، صنعت كاغذ و … نيز بكار ميرود.
كاربردي جديد براي چوب در صنعت ساختمان
يكي از كاربردهاي نسبتاً جديد چوب ، استفاده از چوب در صنعت بتن بعنوان قالبهاي چوبي ميباشد. البته قالبهاي فلزي هم وجود دارند؛ ولي قالبهاي چوبي سبكتر بوده ، كاركردن با آنها راحتتر است. امروزه عمدتاً براي ساختن قالبهاي بتن از تختههاي چند لاي آغشته به رزين (Resin) استفاده ميكنند كه ميتوانند براي مدت طولاني در آب دوام بياورند. از اين قالبها ميتوان بيش از 30 بار براي قالبگيري بتن استفاده كرد.
قالبهاي چوبي دو نوعند:
1ـقالبهاي چوبي تونلي
2ـ قالبهاي چوبي كه براي ساختن سقف و ديوار بصورت سر هم بكار ميروند.
ساختمان چوب درختهاي به كار رفته در صنعت ساختمان
درختاني كه چوب آنها در صنعت ساختمان بكار ميرود دو دستهاند: سوزني برگها و پهن برگها . برش عرضي سوزني برگها، ساده ، هندسي و منظم ميباشد در حالي كه برش عرضي پهن برگها، نامنظم و درهم ميباشد. هر چه بافت چوب نامنظمتر بوده و مقطع آن خلل و فرج بيشتري داشته باشد، چوب پوكتر و سبكتر بوده، مقاومت كمتري از خود نشان ميدهد و آب بيشتري جذب مينمايد.
رطوبت چوب
پس از بريدن درخت ، در چوب مقدار قابل ملاحظهاي رطوبت وجود دارد كه ميزان آن به حدود 2 تا 3 برابر وزن چوب خشك ميرسد. آب چوب يكي در منافذ بين سلولي بصورت آب آزاد و ديگر در جدار سلولها و چسبيده به تارهاي چوب بصورت آب نم وجود دارد . آب درون چوب را نسبت به وزن چوب خشك ميسنجند:
خواص فيزيكي چوب شديداً تحت ميزان رطوبت قرار ميگيرد كه چوب را بر اساس ميزان رطوبت آن به 3 گروه زير تقسيم ميكنند :
1ـ چوب مرطوب: چوبهاي با ميزان رطوبت %35 و بيشتر (چوب درختان تازه بريده ) 2ـ چوب نيمه خشك : چوبهاي باميزان رطوبت %15 تا %20 (چوبهاي خشك شده در هوا)
3ـ چوب خشك: چوبهاي با ميزان رطوبت %8 تا %13 (چوبهاي خشك شده در اتاق)
پس از بريدن درخت، چوب تر به تدريج رطوبت خود را از دست ميدهد؛ ابتدا آب آزاد از دست ميرود و سپس آب نم از بين جدار سلولها خارج ميگردد تا به نقطهاي ميرسيم كه در بين الياف آبي وجود نداشته باشد. اين نقطه را ً نقطة اشباع الياف يا تارها ً گويند.
چوب مادهاي است جاذبالرطوبة و در هر درجه حرارت و شرايط رطوبتي ،مقدار معيني رطوبت را در خود نگه ميدارد كه به اين رطوبت اصطالحاً ً رطوبت نسبي تعادل ً ميگويند. از زماني كه آب بين سلولي شروع به از بين رفتن مينمايد، جمع شدگي در چوب آغاز ميگردد. در زير نقطه اشباع چوب ، جمع شدگي در جهات مختلف برابر نيست. جمع شدگي در امتداد طول الياف ناچيز است و درامتداد عرض الياف (و يا در امتداد شعاع برش عرضي) قابل ملاحظه ميباشد. جمع شدگي در امتداد شعاعي است.
اگر نابرابري جمع شدگي در جهات مختلف به حد قابل توجهي برسد، چوب ترك ميخورد.
براي اينكه جمع شدگي را تحت كنترل درآورده و از ترك خوردن چوب جلوگيري نمود، بايد چوب را به عمل آورد.
عمل آوردن چوب
چوب را بايد پيش از مصرف خشك كرد. خارج نمودن آب اضافي از چوب تا اينكه رطوبت چوب به حدي مشخص برسد و كمترين صدمه را ببيند اصطلاحاً ً عمل آوردن چوبً ناميده ميشود .
معمولاً رطوبت چوب را تا حدي كاهش ميدهند كه در تعادل با محيط باشد . عمل آوردن ، چوب را در برابر ترك خوردن و نيز تغيير شكل حفظ ميكند. نكته قابل توجه اين است كه در رطوبتهاي كمتر از حد اشباع ، كلية خصوصيات مقاومتي چوب با كاهش رطوبت نسبي آن ، افزايش مييابد. در ضمن پوسيدگي چوب، رويش قارچها و… معمولاً در رطوبتهاي نسبي بيش از %20 اتفاق ميافتد.
درختهاي بريده شده را نميتوان به همان صورت بريد شده عمل آورد. براي به عمل آوردن چوب ، تنه درخت را به صورت چار تراش و يا الوار برش ميدهند و پس از برش دادن به عمل ميآورند.
روشهاي مختلف عمل آوردن:
1ـ روش طبيعي : در اين روش چارتراش و الوارها را بر روي زمين خشكي كه هوا در اطراف آن جريان دارد ميخوابانند تا رطوبت درون چوب به كمتر از %20 وزن خشك آن برسد. اين روش معمولاً روشي زمانبر و طولاني است و ممكن است تا 2 چند سال به طول بيانجامد . چوبهاي به دست آمده از اين روش از كيفيت مطلوب برخوردار نيستند. زيرا معمولاً رطوبت از چوب بطور يكنواخت خارج نميشود .
2ـ روش كوره : در اين روش ، چارتراش و الوارها را درون اتاقكهاي مخصوصي كه جريان هواي گرم در آنها جريان دارد ميخوابانند . دمش هواي گرم ( حدود 60 تا 90 درجه سانتي گراد) در حدود 3 الي 4 روز ، رطوبت چوب را تا حدود %10 وزن خشك آن كاهش ميدهد.
پس از عمل آوردن، مي توان به منظور مقاوم كردن چوب در برابر آتش به آن مواد ضد آتش تزريق نمود . چوبهايي كه در كشورهاي خارجي استفاده ميشوند، اغلب اين گونهاند . در اين چوبها ، تا زماني كه شعله بر روي چوب قرار دارد، چوب به صورت نيمسوز دود ميكند و پس از برداشتن شعله ديگر نميسوزد.
خواص فيزيكي چوب
جمع شدگي در جهت مماس 2 برابر جمع شدگي در امتداد شعاعي چوب است.
• ميزان رطوبت موجود در چوب به طور قابل ملاحظهاي در كلية خواص مقاومتب چوب تأثير ميگذارد؛ به طوري كه در رطوبتهاي كمتر از حد اشباع ، هر چه رطوبت نسبي چوب كاهش يابد، مقاومت چوب افزايش خواهد يافت.
• وزن مخصوص خالص چوب براي تمامي انواع آن يكسان بوده و به طور متوسط برابر با 54/1 ميباشد. ولي وزن مخصوص انبوهي ( حجمي) چوب بستگي به حجم منافذ دارد.
• قابليت انتقال حرارت چوب كم است و بستگي به تخلخل ،رطوبت نسبي و جهت گيري الياف دارد. ضريب انتقال حرارتي در امتداد تارهاي چوب 8/1 برابر بيشتر از مقدار آن در جهت عمود بر تارهاست.
• سرعت انتقال امواج صوتي در چوب، 2 تا 17 برابر بيشتر از مقدار آن در هواست.
• چوب در محيطهاي اسيدي و قليايي مقاومت نميكند و ميپوسد. درختان سوزني برگ در محيطهاي اسيدي مقاومترند.
• مقاومت مكانيكي چوب در جهتهاي مختلف ، متقاوت است؛ بنابراين اگر بخواهيم مقاومت آن را در آزمايشگاه تعيين كنيم، بايد جهت تارها را هم معين نماييم.
• مقاومت فشاري چوب در امتداد تارها بالا ميباشد. هر چه چوب فشردهتر گردد، مقاومت آن افزايش مييابد. بيشترين مقاومت فشاري زماني ايجاد ميشود كه چوب كاملاً متراكم شده و به حدود حجم اوليه رسيده باشد. درضمن مقاومت فشاري چوب در جهت عمود بر تارها بسيار كمتر از مقاومت آن در جهت تارهاست.
• مقاومت كششي چوب در امتداد تارها نسبتاً بالاست. چوب را به ندرت در جهت عمود بر تارها تحت بار كششي قرار ميدهند.
مسايل زيست محيطي
از آنجا كه چوب ميپوسد و در مدت كوتاهي به چرخة حيات باز ميگردد، براي محيط زيست آلودگي ندارد؛ اما ممكن است برخي مواد محافظت كنندة آن در برابر عوامل مختلف ، آلودگيهايي براي محيط زيست ايجاد كنند.
ملاحظات و توصيهها
• چوبي كه در صنعت ساختمان به مصرف ميرسد بايد از نظر بافت و ظاهر ، يكنواخت ،تميز و عاري از ترك و صمغ ، فاقد تابيدگي ، پيچيدگي و ساير معايب باشد. وجود گره ، قسمتهاي پوسيده و خشك شده و تجمع شيره گياهي و صمغ بر روي سطوح مرئي چوب، نشانة نامرغوب بودن آن است.
• چسبي كه براي متصل كردن قطعات چوبي به كار ميرود، بايد با شرايط آب و هوايي سازگاري داشته باشد.
• استفاده از چسبهاي با منشاء حيواني براي نقاطي كه امكان رشد قارچ ، كفك و ديگر ميكروارگانيسمها وجود دارد مجاز نيست؛ زيرا به رشد اين موجودات زنده كمك ميكند.
• انبار مواد چوبي بايد به دور از مواد قابل اشتعال بوده و داراي سيستمهاي اعلام و اطفاي حريق باشد.
















بقاعده وسلسله مراتبي آنها براي دست يافتن به انسجام هاي كلان تر وپيچيده تر وگرنه پرداختن به عملكرد، مـعمـاري رايت مـي شود . فرمهايي خشك كه به زور پيرايه هاي چسباندني ، نمك زده شـده اند . ـ جدا از گوگنهايم نيويورك ـ استاد گودي است . دور نرويم ، ساختمان كه تمام شد و مجموعه ها برپا ، كيف كردم ، وديگران هم كيف كردند ، افروز ناصر شريف بند كرد ؛ مجموعه را برروي همگان بگشائيم ، سنگ انداختم ، مجوز ارشاد ؟ ، ـ رفت ، گرفت . خانه ، شد مان ، مان هنر نو ـ سه سال مي گذرد مان هنر ، حاصل جمع شدن اتفاق هاي مكرر ساده است .




